Eyvah. Geri Dönüşüm Kutunuzdaki O Siyah Plastik Büyük Olasılıkla Geri Dönüştürülmüyor
Geri dönüşüm kutusuna plastik attığınızda bunun geri dönüştürüldüğüne inanıyorsunuz, değil mi? Ancak ne yazık ki bir tür plastiğin çöp sahalarına gitme ihtimali bulunuyor: siyah plastik.
Siyah plastiğin diğerlerinden ne farkı var?
Aslında geri dönüştürülemez değil. Siyah plastik, başka koyu renkli plastik ürünler üretmek için geri dönüştürülebilir. Ne yazık ki yüksek miktarda siyah plastik, otomatik geri dönüşüm süreçlerinde tespit edilememektedir. Bu yüzden siz geri dönüşüm kutusuna atsanız bile çöp sahasına gidebilir.
Sorun, geri dönüştürülebilir atıklarınız ayrıştırma için bir malzeme geri kazanım tesisine (materials recovery facility – MRF) ulaştığında ortaya çıkmaktadır. Birçok MRF, artık geri dönüşüm bandında ilerleyen ürünleri tarayıp uygun şekilde ayrıştırmak için yakın kızılötesi teknolojisi kullanmaktadır.
Yakın kızılötesi tarayıcılar, plastiği siyaha boyamakta en yaygın kullanılan pigment olan karbon siyahını “göremez”. Bu nedenle bu ürünler genellikle atlanır. Geri dönüşüm için ayrılmak yerine bant boyunca ilerlemeye devam ederler.
Peki siyah plastikten tamamen kaçınamaz mıyız?
Deneyebilirsiniz, ancak siyah plastik oldukça yaygındır. Mutfak ve banyo dolaplarınızı açıp birkaç dakika inceleyin. Ne kadar çok siyah plastik ürün bulduğunuza şaşırabilirsiniz!
Bazen tüm ambalaj değil de sadece kapağı, sprey başlığı veya tepsisi siyah olabilir. Kozmetik ambalajlarından soslara, şarküteri tepsilerinden paket servis kaplarına kadar birçok üründe siyah plastik kullanılmaya devam etmektedir.
Ve ne yazık ki ambalajda siyah plastik parçalar olduğunda geri dönüşüm açısından zorluklar ortaya çıkabilmektedir.

Ama mutlaka bir çözüm vardır, değil mi?
Evet, öyle. Tüketici Malları Forumu, optimum plastik geri dönüşümü için belirlediği “Altın Tasarım Kuralları” kapsamında, tespit edilemeyen karbon siyahını ambalajlardan çıkarılması gereken sorunlu bir plastik olarak tanımlamıştır.
SC Johnson gibi şirketler karbon siyahı plastik kullanımını azaltma konusunda önemli ilerlemeler kaydetmektedir. Bunun yerine daha geri dönüştürülebilir malzemeler kullanılarak plastik için daha döngüsel bir ekonomi oluşturulmaktadır.
Siz de yardımcı olabilirsiniz. Hangi siyah plastiğin karbon siyahı içerdiğini genellikle anlayamasanız da daha az karbon siyahı plastik kullanımı için talepte bulunabilir ve kullandığınız siyah plastiklerin çöp sahalarına gitmemesini sağlayabilirsiniz.

Atabileceğiniz kolay adımlar…
- Kolayca geri dönüştürülebileceğini bildiğiniz şeffaf veya açık renkli plastik ambalajlı ürünleri tercih edin. Bu tercihinizi favori markalarınıza da iletin.
- Artan yemekler için siyah plastik kap kullanan restoranlardan kaçının. Bunun yerine karton kaplara geçmeleri konusunda onlarla konuşun.
- Paket servis için ahşap veya metal çatal-bıçak kullanın ve siyah plastik çatal, bıçak ve kaşıklara hayır deyin.
- Yerel geri dönüşüm hizmetiniz kabul ettiğini belirtmedikçe siyah plastikleri kaldırım kenarındaki geri dönüşüm kutularına atmayın. Satın almaktan kaçınamıyorsanız yeniden kullanmaya veya farklı bir amaçla değerlendirmeye çalışın.
- Siyah plastik için ayrı bir süreç olup olmadığını öğrenmek üzere yerel geri dönüşüm hizmetinize danışın. Diğer atıklardan ayırarak teslim ederseniz geri dönüştürülmesini sağlama şansınız olabilir.

Terimler
Siyah plastik geri dönüştürülebilir olsa da gerçek şu ki, çoğu geri dönüştürülemez çünkü geri dönüşüm tesisinde ayrıştırma bandından geçerken tespit edilemez.
Geri dönüşüm için plastik ürünleri ayrıştırmakta yaygın olarak kullanılan tarama teknolojisi. Farklı malzemelerin ışığı nasıl yansıttığını hızlıca analiz ederek çalışır.
Ambalajları siyaha boyamak için en yaygın kullanılan pigmentlerden biri olan karbon siyahı, geri dönüştürülebilir malzemeleri ayrıştırmak için kullanılan yakın kızılötesi tarayıcılar tarafından tanınmaz. Tarayıcılar karbon siyahını “görmez”, bu nedenle plastik ayrıştırılamaz.
Siyah plastikler genellikle ayrıştırma sırasında gözden kaçtığı için geri dönüştürülmek yerine çöp sahalarına gider. ABD Çevre Koruma Ajansı’nın en son verilerine göre 2018 yılında yaklaşık 27 milyon ton plastik çöp sahalarına gitmiştir.1
