Şişenin Ötesinde: “Azalt” ve “Yeniden Kullan” İfadeleri Neden “Geri Dönüştür”den Önce Gelir?
SC Johnson, tek kullanımlık plastik yığınları çöp sahalarını doldurmaya ve çevreyi kirletmeye devam ederken plastik atığını azaltmak, yeni plastik üretim oranını düşürmek ve halihazırda üretilmiş plastiği kullanımda tutmak için ürünleri tekrar doldurma ve yeniden kullanma seçeneklerini yaygınlaştırmayı hedeflemektedir.
Birçok insanın daha sürdürülebilir bir yaşam tarzına geçiş yolculuğu, geri dönüşüm kutusuyla başlar. Plastik atıklarını yıkayıp ayrıştırırlar ve geri dönüştürülemeyen malzemelerle kutunun kirletilmesinin, tüm içeriğin çöp sahasına gitmesine yol açabileceğinin farkındadırlar. Daha kolay geri dönüştürülebilen veya geri dönüştürülebilir malzemelerden üretilen ürünleri satın almaya daha fazla özen gösterdikçe bu kutu hızla dolabilir. Bu iyi bir şey, değil mi?
Evet ama bu sorunun cevabı aslında geri dönüşüm kutunuzun içinde ne olduğuna bağlıdır. O akılda kalıcı sloganda “Azalt” ve “Yeniden Kullan” ifadelerinin “Geri Dönüştür”den önce gelmesinin bir nedeni vardır. Bu neden, kaçınılmaz olarak tek kullanımlık plastiklere dayanır.
Tek kullanımlık plastik veya kullan at plastik, bir kez kullanılıp çöpe atılan her türlü ürünü ifade eder. Tek kullanımlık plastikler çoğunlukla şişeler, ambalajlar, pipetler ve poşetler gibi paketleme ve servis ürünlerinde kullanılır. Dünya genelinde her yıl üretilen 300 milyon ton plastiğin yarısı tek kullanımlık ürünler içindir. Bu miktar neredeyse tüm insan nüfusunun ağırlığına eşittir.
Bu tür veriler işletmelere, hükümetlere ve tüketicilere, plastik atık krizine karşı hangi adımların anlamlı olduğu konusunda yön verir. Ellen MacArthur Foundation ve BM Çevre Programı, Küresel Taahhüt 2022 ilerleme raporunda markaların ve perakendecilerin “yeniden kullanım sistemlerinin ölçeğini büyütmek, mümkün olan her yerde inovasyonlar yaparak esnek plastik ambalajdan uzaklaşmak ve tek kullanımlık ambalaj kullanımını azaltmak için iddialı stratejiler benimsemesi gerektiğini” belirtmiştir.
Bu görüş, yakın zamanda SC Johnson Yönetim Kurulu Başkanı ve İcra Kurulu Başkanı Dr. Fisk Johnson’ tarafından, Kanada Perakende Konseyi’nin yıllık Perakende Sürdürülebilirlik Konferansı’nda yapılan konuşmada da dile getirilmiştir. Dr. Johnson, “kapların tekrardan doldurulması ve yeniden kullanılmasının hem karbon hem de plastik azaltımı açısından benzersiz çevresel faydalar sağladığını” ve “üreticiler ile perakendeciler dahil hepimizin, inovasyonlarla mümkün olduğunca pratik ve uygun maliyetli yedek dolum/kullanım seçenekleri geliştirmek için çaba göstermesi gerektiğini” ifade etmiştir.
Peki o dolup taşan geri dönüşüm kutusuna baktığınızda, ne kadarının gerçekten tek kullanımlık plastik ve ne kadarının yeniden kullanılabilir veya doldurulabilir olduğunu görüyorsunuz?
Tek Seferlik Kullanım Kültürünü Aşmak
Tek kullanımlık plastiklerin günlük yaşamımız üzerinde büyük bir etkisi olduğunu söylemek bile yetersiz kalır. Ne kadar çabalarsanız çabalayın, bunları kullanmak neredeyse kaçınılmazdır. Buzlu kahvenizdeki pipet. Çevrimiçi yemek siparişinizin geldiği kapaklı plastik kap. Öğleden sonrası için atıştırmalık olarak aldığınız çikolatanın ambalajı. Bunlar, tek kullanımlık olarak tasarlandıkları ve çoğu durumda bu tür plastikleri toplama ve işleme altyapısı bulunmadığı için, en iyi ihtimalle bir kullanımdan sonra çöp sahalarına giderler. Tek çözüm, bunların kullanımını azaltmaktır.
Ancak diğer plastik ürünler ve kaplar, geri dönüşüm sürecine yeniden girmeden önce ikinci bir seçeneğe sahiptir: yeniden kullanım ve dolum.
Plastik Şişeler ve Sprey Başlıkları Yalnızca Onları Bir Kez Kullanırsanız Tek Kullanımlıktır
Tekrar doldurulabilir ürünleri ve sprey başlıklarını tekrar kullanmayı benimsemek tabii ki plastik şişe kullanmak zorunda olduğunuz gerektiği anlamına gelmez. Mrs. Meyer’s® Clean Day köpük sabun konsantre başlangıç seti, belirli perakende mağazalarda yeniden kullanılabilir cam şişe ve kullanıma hazır iki yedek ile birlikte sunulur. Her konsantre, kendisine eş değer tek kullanımlık plastik şişelere kıyasla %99 daha az plastik kullanır. Benzer şekilde method® köpük el sabunu ve çok amaçlı temizleyiciler de her dolumda kendisine eş değer tek kullanımlık plastik şişelere kıyasla %96’dan fazla plastik tasarrufu sağlayan alüminyum şişe dispenserlerde sunulur.
Teknoloji, yedek konsantreyle birlikte yeni bir şişe satın alma ihtiyacını azaltacak şekilde gelişmeye devam etmektedir. SC Johnson, 2022’de Windex® Cam Temizleyici, Windex® Çok Amaçlı Yüzey Temizleyici, Scrubbing Bubbles® Banyo Temizleyici ve fantastik® Mutfak Temizleyici için Dissolve™ Konsantre Kapsüller’i tanıttı. Musluk suyunda çözünen bu kapsülleri kullanırken bir tanesini boş bir sprey şişesine koymanız, suyla doldurmanız ve çalkalamanız yeterlidir; hemen temizliğe başlayabilirsiniz. Yeni plastik sprey başlıkları veya sıvı konsantre şişeleri satın almamak, daha az ambalaj atığına yol açmak anlamına gelir.
Her Anlamlı Eylem Önemlidir
İşin doğrusu, geri dönüşümde olduğu gibi tekrardan dolum ve kullanım yaklaşımını benimsemek, karşı karşıya olduğumuz plastik atık krizini tek başına çözmez. İşletmeler ve üreticiler ürün ve ambalajlarında plastik kullanımını azaltmaya devam etmeli, hükümetler ise üreticilerin toplama ve geri dönüşüm altyapısının maliyet ve yönetiminde yeterli düzeyde sorumluluk üstlenmesini sağlayan düzenlemeler sunmalıdır. Dr. Johnson, Perakende Konseyi Konferansı’ndaki konuşmasında bu görüşü pekiştirerek “gerçek ilerleme sağlanacaksa dünya genelinde hükümetlerin güçlü ve uygulanabilir plastik düzenlemeleri geçirmesi gerektiğini” ifade etmiştir. Ardından bir başka net değerlendirme yapmıştır: “Belki biraz tartışmalı olacak ama şahsen, yedek dolum ve kullanım inovasyonlarında ciddi ölçek elde etmek istiyorsak daha fazla düzenleyici baskıya ihtiyaç duyacağımıza inanıyorum.”
Bununla birlikte, dönüşümü sağlayacak sistemsel değişim henüz tam olarak gerçekleşmemiş olsa da geri dönüşümün yanı sıra tekrardan dolum ve kullanım, tek kullanımlık plastik kültürünü aşmak için günlük hayatta atabileceğiniz anlamlı adımlardır. Plastiğe ikinci, üçüncü veya dördüncü bir ömür vermek yalnızca ham plastik talebini ve üretim kaynaklı yüksek miktarda emisyonu azaltmakla kalmaz, aynı zamanda çevreyi her yıl yüzlerce plastik şişeden kurtarabilir. Dünya Ekonomik Forumu’nun bir raporuna göre, bugün üretilen plastik ambalajın yalnızca %10 ila 20’si yeniden kullanılsaydı okyanuslara giden plastik atık miktarı yarı yarıya azalabilirdi.
Yani evet, geri dönüşüm kutunuzu doldurmak artı puan kazandırır. Ancak bir şişeyi atmadan önce ondan daha uzun süre yararlanıp yararlanamayacağınızı düşünmekte fayda vardır. Sonuçta bir ürün, yalnızca onu bir kez kullanırsanız tek kullanımlık plastik olur.