Sürdürülebilir Alışverişi Baştan Tanımlama: PCR Ambalajı Benimseme

PCR malzemeden yapılmış ürünleri tercih etmek, düşündüğünüzden daha büyük bir etki yaratabilir.

Daha sürdürülebilir seçimler yapmaya çalışıyorsanız etiketlerde “geri dönüştürülmüş içerikten üretildi” ifadesini aramak iyi bir başlangıçtır. Yeni malzemeler yerine geri dönüştürülmüş malzemelerden üretilmiş ürünleri tercih etmek; çöp sahalarındaki atığı azaltmaya yardımcı olur, ham madde talebini düşürür ve üretim için gereken enerjiyi azaltır. Ancak hepsi bu değil. Bazen, almayı düşündüğünüz ürünün veya ambalajın üzerinde “tüketim sonrası geri dönüştürülmüş malzeme” içerdiğini belirten ve yanında bir yüzdelik oran bulunan etiketler görebilirsiniz. Sürekli gündemde olan yeşil aklama tartışmaları arasında tüm bu terimler kafa karıştırıcı olabilir. Ancak “tüketim sonrası geri dönüştürülmüş” (post-consumer recycled – PCR) etiketine sahip bir şişe, buna sahip olmayan bir şişeden oldukça farklıdır.

Tüketim Sonrası Geri Dönüştürülmüş Atık Neden Sürdürülebilir Bir Seçenek?

Tüketim sonrası atık, tüketici nezdinde kullanım ömrünü tamamlamış ürün veya ambalajlardan gelir. Plastik temizlik şişesini tekrardan doldurma ve sprey başlığını tekrar kullanma gibi yöntemlerle birden fazla kez kullanıldıktan sonra bu ürünler iki seçenekle karşı karşıya kalır: Ya çöplüğe gider ya da geri dönüştürülür.

Plastiğin çöp sahalarına gitmesini önlemek kritik öneme sahiptir. Plastik atığın yaklaşık %46’sı çöp sahalarına gider ancak plastiklerin parçalanması çok uzun zaman alabilir. Plastik poşetlerin parçalanması 10-20 yıl sürebilirken plastik şişeler için bu süre 450 yıla kadar çıkabilir. Bu yavaş parçalanma sürecinde çok sayıda küçük plastik parçacık oluşur. Bu parçacıklar, boyutları 5 milimetre veya daha az olduğunda mikroplastiklere dönüşür. Ayrıca plastik atığın %22’si yanlış yönetilmekte ve çevre kirliliği haline gelmektedir. Bu da çevreye zarar vermekte ve hayvan ile insan sağlığını tehdit etmektedir. Dolayısıyla plastiğin kirliliğe dönüşmesini önlemek için tüketim sonrası atığın geri dönüştürülmesi son derece gereklidir.

Tüketim sonrası geri dönüştürülmüş (post-consumer recycled – PCR) plastik üretimi; ticari ve evsel geri dönüşüm programlarından, şişeler ve süt ambalajları gibi geri dönüştürülmüş PET ve HDPE ürünlerinin toplanıp ayrıştırılmasıyla başlar. Daha sonra plastik temizlenip ayrıştırılır ve artık malzemeler çıkarılır. Bu nesneler parçalanır, eritilir ve yeniden reçine malzeme formuna getirilir. Bu reçine, diğer plastiklerle karıştırılarak %100’e kadar varan farklı oranlarda PCR içerikli plastik ambalaj, şişe, kavanoz ve kapak üretiminde kullanılabilir.

PCR reçinelerin ürünlere entegre edilmesi, üreticilerin faaliyetlerinin çevresel etkisini önemli ölçüde azaltmasına olanak tanır. Geri dönüştürülmüş plastik kullanımı, üretim için daha az fosil yakıt ve enerji gerekmesini sağlar. Örneğin sadece 10 tane plastik şişenin geri dönüştürülmesi, bir dizüstü bilgisayarı 25 saatten fazla çalıştırmaya yetecek kadar enerji tasarrufu sağlayabilir. PCR kullanımı, enerji tüketimini en az %79 ve sera gazı emisyonlarını en az %67 oranında azaltır.

PCR Konusundaki Zorluklar ve İlerleme

Peki neden daha fazla ambalaj ve ürün PCR malzemeden üretilmiyor? Bunun başlıca nedenleri malzeme kullanımına ilişkin düzenlemeler, maliyet ve erişilebilirliktir.

PCR malzemelerin saflığı ve tutarlılığı konusunda belirsizlikler vardır ve zararlı maddeler içerip içermedikleri net değildir. Örneğin geri dönüştürülmüş elektronik aletlerden elde edilen siyah plastik mutfak ürünleri, toksik alevlenme geciktiriciler ve diğer kimyasallar içerebilir. Ayrıca PCR plastiklerin renklendirilmesi zor olabilir. Malzeme tamamen şeffaf olmadığı için açık, saydam ve pastel tonları elde etmek zordur. Bu durum, ürünlerinin raflarda öne çıkmasını isteyen pazarlamacılar için sorun yaratabilir.

Ancak PCR plastik kullanımını artırmanın önündeki en büyük engeller maliyet ve erişilebilirliktir. PCR reçine ham reçineden daha pahalı olabilir, PCR malzemelerin erişilebilirliği sınırlıdır ve geri dönüşüm akışları çoğu zaman kontamine plastik içerir. Tüm bunlar, PCR ürünler için tutarlı ve yüksek kaliteli malzeme tedarikini zorlaştırır. Çoğu kaldırım kenarındaki geri dönüşüm kutuları sistemi yalnızca 1 (PET) ve 2 numaralı (HDPE) sert plastikleri kabul ettiğinden, pompa ve kapaklarda yaygın kullanılan 5 numaralı (PP) gibi diğer plastik türleri için PCR tedarik etmek zor olabilir.

Bu sorunlar, geri dönüştürülmüş içerik talebini karşılamak için yeterli miktarda uygun şekilde geri dönüştürülmüş plastik bulunamamasına yol açar. Şu anda PCR plastik arzı, talebin yalnızca yaklaşık %6’sını karşılamaktadır ve bu talebin 2030 yılına kadar 5 milyon metrik ton artması beklenmektedir. Bu arz yetersizliği fiyatları yükseltmekte ve PCR malzemelerin kullanımını sınırlamaktadır. Bu sorunun çözümü için daha güçlü yasal düzenlemelere ihtiyaç vardır. Bu nedenle bu konu Küresel Plastik Anlaşması müzakerelerinde kritik bir başlıktır.

Tüm bu zorluklara rağmen, 2024 Ellen MacArthur Foundation Global Taahhüt raporuyla yakın zamanda yayımlanan veriler, şirketlerin ürün ve ambalajlarında daha fazla PCR kullanma yönünde ilerleme kaydettiğini göstermektedir. Örneğin Ellen MacArthur Foundation %25 PCR kullanım hedefini bir yıl erkenden gerçekleştiren SC Johnson; Method, Windex ve Ecover gibi birçok büyük markasında %100 PCR şişeler kullanarak portföyünün kayda değer bir kısmına PCR içeriği entegre etmiştir.

SC Johnson yakın zamanda Meksika, Orta Amerika, Kolombiya, Ekvador ve Peru’da %100 PCR’den üretilmiş ilk şişeleri piyasaya sürmüştür. Meksika’daki Windex^® şişeleriyle başlayan bu uygulama Duck^®, FamilyGuard^®, Mr Muscle^® ve Pronto^® gibi diğer SC Johnson Ev Temizliği markalarına da yayılacaktır. Her şişe, tüketicilerin kendi plastik atıklarını azaltma çabaları doğrultusunda daha sürdürülebilir satın alma kararları vermelerine yardımcı olmak için “%100 geri dönüştürülmüş plastikten üretildi” etiketi taşıyacaktır.

Daha Sürdürülebilir Seçimler Gerçekten Fark Yaratır

PCR şişeler tabii ki sihirli bir çözüm değildir; bu süreçte hâlâ plastik malzeme ve kaynaklar kullanılır. Ancak PCR malzemeden yapılmış ürünleri tercih etmek, düşündüğünüzden daha büyük bir etki yaratabilir.

ABD ve Birleşik Krallık’ta 1.000’den fazla tüketiciyle yapılan bir ankette katılımcıların %96’sı bağış yapmak, geri dönüşüm veya etik alışveriş yapmak gibi eylemlerinin fark yaratabileceğini düşündüğünü belirtmiştir. Ek araştırmalar, tüketicilerin %33’ünün zaten alışveriş yapmakta oldukları mağazalarda sürdürülebilir ürünleri bulmaya başladıkları için satın almaya başladıklarını göstermektedir. Sürdürülebilir ürünleri tercih etmek oy vermek gibidir. Bu şekilde, üretici ve perakendecilere bu tür seçeneklerden daha fazlasını istediğinizi göstermiş olursunuz.

PCR ile üretilmiş her şişe, daha fazla plastik atığın çöp sahaları veya okyanuslar yerine geri dönüşüm akışında kalmasına yardımcı olur. Böylece, bir dahaki sefere rafta “tüketim sonrası geri dönüştürülmüş malzemeden üretildi” ibaresini gördüğünüzde bunun döngüyü tamamlama ve yüksek kaliteli malzemeleri yeniden tedarik zincirimize kazandırma sürecinin bir parçası olduğunu bileceksiniz.